Meble antyki - antyczne łóżka - Rzym

Łóżka Rzymskie w swej zasadzie konstrukcyjnej niewiele odbiegały od wzorów greckich. Bywały drewniane, marmurowe i z brązu, niejednokrotnie inkrustowane m.in. kością słoniową i szylkretem. Podobna była także ich rola. Przystawienie łoża do stołu w celu ucztowania w pozycji półleżącej, wpłynęło na układ mebli w samym pomieszczeniu zwanym triclinium. Łoża otaczały wtedy kwadratowy stół z trzech stron, czwarta zaś zos­tawała wolna dla dogodnego ob­sługiwania ucztujących. Do okrąg­łych stołów, u schyłku rzeczypospolitej rzymskiej, wykonywano łoża biesiadne o łukowatym zary­sie nazywane sigma. Na jednym takim łożu lokowało się zwykle trzech biesiadników leżących uko­sem. Rzymskie łóżka przeznaczone do spania były przeważnie prze­nośne, wykonane w całości lub w części z metalu, wsparte na nogach złożonych z elementów toczo­nych, z wezgłowiem esowato wy­giętym, lub nawet dwóch wezgło­wiach umieszczonych z przeciw­ległych stron. Doceniający wygodę bogaci Rzymianie wyścielali swe łoża matera­cami wypchanymi owczą wełną, puchem gęsim lub łabędzim, uży­wali również poduszek. O wyglądzie łóż etruskich infor­mują nas dobrze zachowane te­rakotowe sarkofagi, znane ? wy­kopalisk archeologicznych. Łoża te, z niskimi, deskowatymi noga­mi, były także w całości metalowe, wraz z kratownicą, przypominają­cą współczesną elastyczną siatkę. Oczywiście posiadanie tak boga­tych łóżek było przywilejem lud/i zamożnych, stojących wysoko w hierarchii społecznej. Biedota sypiała wprost na ziemi, pod­ścielając sobie tylko skóry zwie­rzęce.
Łóżka wczesnego średniowiecza charakteryzowały się budową nie­co odmienną od znanej ze staro­żytności. Ich nogi, w formie czte­rech toczonych zwykle słupów, sięgały znacznie ponad poziom wmontowanej między nie skrzyni pościelowej, która zastąpiła do­tychczasową płaską ramę. Słupy zakończone były od góry pałkowato, boki skrzyni zdobiono zaś najczęściej motywem arkadkowym. Łóżka takie znane są wyłą­cznie z ikonografii, gdyż autenty­czne zabytki nie dochowały się do naszych czasów.
Jedyny wyjątek stanowi wykopa­lisko drewnianej, rzeźbionej ścianki z wieku XI-XII, odkrytej pod­czas prac archeologicznych na Ostrówku w Opolu, uważanej za fragment łoża i potwierdzającej całkowicie wyżej opisane cechy konstrukcyjne. Ścianka posiada dekorację, jednak nie arkadkową, lecz o charakterystycznej siatce złożonej z prostokątnych pól, dzielonych dwiema przekątnymi. Dzięki nim tworzy się dodatkowy motyw trójkątów, znany z przed­stawień łóżek bizantyjskich. Lis­twa górna pokryta jest plecionką romańską. Odkryte szczątki do­wodzą stosowania w meblarstwie doby romanizmu na naszych zie­miach form analogicznych do sto­sowanych na Zachodzie, zaś zna­leziony fragment kuli z czopem, stanowiący niezawodnie część jed­nego ze słupów łoża, dowodzi do­brej znajomości techniki tokar­skiej.
W okresie gotyku dotychczasowa forma łoża była kontynuowana i rozwijana: słupy utrzymujące skrzynię pościelową przekształciły się od dołu w cztery nogi, od góry zaś, wydłużone, zostały nakryte rodzajem drewnianego dachu lub baldachimem, niekiedy jedynie w . formie daszka przy wezgłowiu. Często przestrzeń między słupka­mi podtrzymującymi dach zapeł­niała pełna ściana wezgłowia, a od strony nóg ażurowe arkadkowanie. Płaszczyzny drewna dzielone płycinami ozdabiano w krajach północnych motywem zwojów per­gaminu lub tzw. maswerkowaniem, natomiast w rejonach przyalpejskich, aż po tereny Małopol­ski - zdobiny sprowadzały się naj­częściej do płaskich splotów roś­linnych z liści o ostrym konturze. Dach łoża, często przesklepiony, o łukowatych lub kopułkowych wy­gięciach, posiadał niekiedy rodzaj fryzu z blankami. Charakterystyczne było usytuowanie łoża we wnętrzu; zwykle w narożniku po­koju (tzw. lii de colri). Znano także łoża-alkowy, tzw. lit-elos, obu­dowane z trzech stron ściankami. Odrębny typ stanowiły łoża tzw. a la courlines, o konstrukcji całko­wicie osłoniętej tkaniną. Balda­chim, również z materii, osadzony u wezgłowia, uzupełniały zwisają­ce aż do ziemi z trzech stron kota­ry, które na dzień zasuwano w kie­runku wezgłowia, lub podpinano przy narożnikach baldachimu. Aż do późnego średniowiecza nie różnicowano nazwy courlines w rozróżnieniu kotar łoża i zasłon okiennych. Na marginesie trzeba stwierdzić, iż tak jedne jak i drugie wykonywano z takich samych tkanin: tapiserii, jedwabiów, płót­na lnianego i bawełny. Późne średniowiecze przyniosło również, poza zmianą w wyglądzie samego łoża, nowość w dziedzinie kultury życia codziennego: połą­czenie sypialni z garderobą przez obudowanie łoża skrzyniami z trzech stron, na kształt stopnia–cokołu (tzw. lello a cassone). W skrzyniach przechowywane były stroje i bielizna. Pościel w postaci wałków, poduszek i kołder oraz bogate kapy spływające niekiedy aż do ziemi, dopełniały całości. Wzrost zamożności mieszczaństwa i podniesienie rangi domu mieszczańskiego w późnym śred­niowieczu wpłynęły radykalnie m.in. na rozwój i wzbogacenie form „mebla do spania”. Łóżka ludzi biednych, jak i dawniej, od­znaczały się prostotą, budową cie­sielską z dyli, pozbawione skomp­likowanej i wyrafinowanej dekoracji. We Włoszech typ łoża (letlo) z wezgłowiem i przyczółkiem przy nogach, ale bez baldachimu, czyli tzw. cielo, otoczonego natomiast skrzyniami w formie stopnia, był w pewnym sensie spuścizną wie­ków średnich. Takie monumen­talne łoże uchodziło jednak we wczesnej fazie renesansu za najbardziej reprezentacyjne. Dowo­dzą tego licznie zachowane jego przedstawienia w malowidłach i freskach, choćby w scenie naro­dzin św. Jana Chrzciciela z bazyli­ki S. ftlaria Novella we Florencji, malowanej przez Ghirlandaia. Sy­pialnia otrzymała w tym czasie nową, wyjątkową funkcję. Poza swym zwykłym przeznaczeniem stała się komnatą w pełnym zna­czeniu reprezentacyjną, z obowią­zującym skomplikowanym cere­moniałem. Wszyscy bowiem nale­żący do dworu uczestniczyli w sypialni przy ceremonii toalety, udawaniu się na spoczynek moż-nowładcy czy monarchy, zaś samo łoże stało się sprzętem centralnym w tym pomieszczeniu. Wzrosła więc ranga tego mebla, przeista­czającego się i przybierającego co­raz to inne, wspanialsze i bardziej monumentalne kształty. Wzboga­cenie formy łoża przez wprowa­dzenie baldachimu wspartego na kolumnach stworzyło z tego meb­la antyku wręcz małą architekturę. Takie jest właśnie łoże przedstawione na fresku przez malarza włoskiego

Podobne artykuly meblarskie

  • Meble antyki - antyczne łóżka
  • Meble - antyczne łóżka cz. III
  • Meble - antyczne łóżka cz. IV
  • Meble - antyczne łóżka
  • Antyki - Konstrukcje meblarskie starożytności
  • Meble - antyczne łóżka cz. II
  • Ostatnio dodane artykuly meblarskie