Meble antyki - Naprawa wyrobów niesprężynowych
Typowym układem tapicerskim niesprężynowym jest podłoże twarde (płyta pilśniowa sklejona z desek lub sklejka zamocowana w ramie) albo pasy przybite do ramy. Do takiego podłoża przybite jest płótno jutowe, a na nie nałożona wysciółka, przykryta gęstym, mocnym płótnem i dekoracyjnym materiałem pokryciowym. Powierzchnia przybitego do podłoża płótna przeszyta jest szpagatem przez wyściółkę, uniemożliwiając jej przemieszczanie się. Wyściełanie nie-sprężynowe stosuje się najczęściej w siedziskach, poręczach oraz oparciach krzeseł i foteli. Jest to tak zwane wyściełanie płaskie bez ukształtowanych brzegów, czyli krawędzi tapicerskich.
Demontując uszkodzony układ tapicerski należy zapamiętać kolejność poszczególnych warstw i ściegi, jakimi te warstwy były połączone oraz sposób rozmieszczenia gwoździ.
Wymiana pasów. Przy tego rodzaju układach najczęściej ulegają uszkodzeniu pasy tapicerskie, które przecierają się na krawędziach ram lub w miejscach, gdzie się krzyżują. Przetarte pasy należy wymienić na nowe. W tym celu należy:
- usunąć gwoździe mocujące materiał pokryciowy,
- zdjąć materiał pokryciowy i usunąć wyściółkę,
- zdjąć płótno pokrywające pasy i oderwać zniszczone pasy,
- nałożyć nowe pasy.
Pasy nakłada się od środka, jednocześnie na lewo i na prawo od pasa środkowego, a odległość między nimi nie powinna utrudniać ich przeplatania. Aby pasy zostały właściwie naciągnięte, należy zastosować naprężacze pracujące na zasadzie dźwigni, to znaczy jeden swobodny koniec napina pas, a drugi oparty jest na zewnętrznej powierzchni ramy lub oskrzyni. Wszystkie pasy powinny być jednakowo naciągnięte, gdyż nierównomierne ich naciągnięcie może spowodować zniekształcenie ramy oraz naddarcie pasów. Pasy naciąga się siłą około 700 N lub tak, żeby wydłużenie pasa wynosiło od 5 do 10% pracującej długości pasa. Do przybijania pasów tapicerskich służą gwoździe z półokrągłą główką. Gwoździe te należy rozmieszczać na przemianlegle, gdyż rozmieszczenie ich w linii prostej może doprowadzić do pęknięcia ramy (rys. 136). Aby wzmocnić miejsca przybicia i zapobiec przedzieraniu się pasów, pod gwoździe podkłada się paski skóry lub tekturę. Po założeniu pasów należy kolejno zamocować pozostałe warstwy układu tapicerskiego.
Naprawa warstwy wyściełającej. Często przyczyną uszkodzenia wyściółki są zerwane szwy ustalające położenie wyściółki, zdeformowanie układu tapicerskiego na skutek pokruszenia i przemieszczenia wyściółki oraz zniszczenie wyściółki przez owady.
W przypadku układu tapicerskiego bezsprężynowego wyściółkę układa się bezpośrednio na twarde podłoże lub na podłoże z pasami pokryte gęstym płótnem workowym Outą). Jeśli nie można wykorzystać starego płótna, należy dać nowe, przybić do ramy najpierw z jednej strony, mocno naciągnąć, przybić ze strony przeciwnej, a następnie zamocować z pozostałych stron. Podczas przykrawania oraz przybijania płótna do ramy lub oskrzyń należy zwracać uwagę, aby układ krzyżujących się nitek nie był zniekształcony, lecz prostopadły do siebie. Następnie przeszywa się płótno grubym szpagatem, podkładając pod niego jednakowej grubości warstwę wy-ściółki. Odcinki przeszytego szpagatu powinny zawierać się w granicach 100 —150 mm długości. Aby materiał wy-ściółkowy nie przedostawał się przez materiał pokryciowy, na wyściółkę nakłada się płótno i przybija go w czterech narożnikach (jeśli oskrzynia lub rama jest okrągła, w czterech przeciwległych miejscach), a następnie naciąga i mocuje w pozostałych miejscach. Po zamocowaniu płótna nakłada się i mocuje materiał pokryciowy.
Wymiana materiałów pokryciowych. Uszkodzone, przetarte lub wypłowiałe materiały pokryciowe (jeśli nie da się ich zacerować lub odplamić) zazwyczaj wymienia się na nowe, dobrane do stylu mebla. Jeśli mebel jest sygnowany, a materiał oryginalny, lepiej oddać go do renowacji do Pracowni Konserwacji Zabytków. Posługując się starym materiałem jako wzorcem, należy wyciąć nową formatkę odpowiednio dobranego materiału (przy tkaninach wzorzystych należy zwracać uwagę na układ wzorów) i przystąpić do jego mocowania zwracając uwagę na napięcie materiału pokryciowego.
Aby napięcie materiału pokryciowego było prawidłowe, należy najpierw zamocować go szpilkami w narożnikach, a potem jedną krawędź, poczynając od jej środka na boki. Podobnie postępuje się z krawędzią ze strony przeciwnej i z dwiema pozostałymi. Zanim przystąpimy do przybijania tkaniny do ramy lub oskrzyni, należy wykonać odpowiednie zakładki na złączach boków. Jeśli tkanina siedziska ma być połączona z tkaniną na bocznych powierzchniach fotela czy kanapy, należy je zszyć na krawędzi. W tym celu tworzy się niewielką zakładkę i prostym ściegiem przy użyciu wygiętej igły zszywa tkaniny. Ściegi powinny być możliwie drobne i dobrze dociągnięte. Potem naciąga się tkaninę na bod-nach (wąskie powierzchnie tapicerki) do dołu i po wykonaniu zakładki przybija od spodu ramiaków.
Estetyczny wygląd mebla zależy od wykończenia linii przybicia materiału pokryciowego. Linię tę przykrywa się dekoracyjną tasiemką (krepiną) przyklejaną klejem np. glutynowym lub przybijaną dekoracyjnymi gwoździami. Odległość między dwoma gwoździami można wyznaczyć szablonem (listewką), którego szerokość, stanowiącą odległość między gwoździami, ustala się przed przystąpieniem do naprawy.