Meble Antyki

Wywabianie mebli z plam, tłuszczów jadal­nych

Tkaniny wełniane delikatne
1.Posypać obficie magnezją, tal­kiem lub sproszkowaną kredą. Pod pla­mę podłożyć bibułę, a wierzch lekko obciążyć, aby proszek dobrze przylegał do tkaniny. Po pół godzinie strzepnąć i oczyścić miękką miotełką. Jeśli plama nie zeszła, czynność powtórzyć.
2.Nałożyć papkę z magnezji lub talku i benzyny ekstrakcyjnej.
3.Pocierać splamione miejsce watą zwi­lżoną benzenem, następnie wilgotne miejsca posypać talkiem.
Tkaniny jedwabne
1.Posypać talkiem, przykryć bibułą i prasować letnim żelazkiem. Jeśli plama nie ustąpi, czynność powtórzyć.
2.Nałożyć papkę z magnezji i ben­zyny ekstrakcyjnej.
3.Pocierać tamponem zwilżonym benzyną (sztuczny jedwab).
4.Nakładać papkę z mąki ziemnia­czanej i rozpuszczalnika benzynowego.
5.Czyścić szmatką zmoczoną w ete­rze.
Aksamit, plusz, welwet
1.Posypać czystym, podgrzanym piaskiem, potem szczotkować i strzep­nąć. Jeśli trzeba, zabieg powtórzyć.
2.Nałożyć papkę z magnezji i ben­zyny ekstrakcyjnej.
Tkaniny z włókien sztucznych
1.Zmyć gąbką zwilżoną ciepłą wo­dą z mydłem (gąbka mocno wyciśnięta), spłukać czystą wodą, a następnie osu­szyć miękką szmatką lub tamponować rozpuszczalnikiem benzynowym.
2.Posypać talkiem, zmyć wodą my­dlaną, wysuszyć i ponownie posypać talkiem.
3.Nałożyć papkę z terpentyny i tal­ku lub magnezji. Suchy proszek strzep­nąć i wyszczotkować (nylon). Z ortalio­nu zmywać ciepłą wodą z mydłem.

Wywabianie mebli z plam z wosku i stearyny
Tkaniny wełniane
Nadmiar wosku czy stearyny ze­skrobać delikatnie nożem ze stali nie­rdzewnej o zaokrąglonym końcu. Pod­łożyć pod plamę kawałek bibuły, przy­kryć plamę drugim kawałkiem bibuły i przeprasowac ciepłym żelazkiem. Na zakończenie przemyć tamponem zwil­żonym benzyną ekstrakcyjną.
Tkaniny bawełniane i jedwabne
Postępować jak przy tkaninach weł­nianych. Po przeprasowaniu nie prze­mywać rozpuszczalnikiem jedwabi ko­lorowych.
Tkaniny z włókien sztucznych
Przemyć tamponem zwilżonym 3% wodą utlenioną i ewentualnie przeprać lub postępować jak z tkaninami weł­nianymi, używając jednak letniego żela­zka.

Wywabianie mebli z plam z pokostu i farb olejnych
Świeże plamy należy wycierać lig­niną, a następnie przecierać terpentyną lub benzyną ekstrakcyjną i spłukiwać ciepłą wodą. Plamy stare oraz plamy z żywic syntetycznych należy plastyfikować gli­ceryną lub glikolem polietylenowym 400, a potem zmywać spirytusem dena­turowanym lub acetonem i wilgotne posypywać talkiem. Jednak konieczne jest przedtem przeprowadzenie próby, gdyż aceton i denaturat mogą odbarwić niektóre włókna sztuczne.

Wywabianie plam z żywicy naturalnej
Tkaniny wełniane i bawełniane
Po lewej stronie posypać plamę ob­ficie talkiem. Po prawej, pocierać mie­szaniną 3 łyżeczek spirytusu denaturo­wanego z 1 łyżeczką terpentyny. Można też oczyścić 3% acetonem, ale wówczas niezbędne jest zrobienie próby.
Tkaniny ze sztucznego włókna do prania w wodzie z wyjątkiem jedwabiu octanowego
Pocierać szmatką zmoczoną miesza­niną spirytusu denaturowanego i ter­pentyny w stosunku 1:1 (szmatki często zmieniać), a następnie zmyć wodą z my­dłem i spłukać.

Wywabianie plam ze smarów
Tkaniny wełniane i bawełniane
Podłożyć pod plamę kilka warstw ligniny lub bibuły i tamponować watą (zawiniętą w szmatkę lub gazę) zwilżoną benzyną ekstrakcyjną. Często zmieniać podkładki. Potem posypać talkiem. Po kilku godzinach talk usunąć, zwilżyć 3% roztworem amoniaku i spłukać czy­stą wodą.
Tkaniny jedwabne
Czyścić jak wyżej, lecz zamiast amo­niaku stosować 10% roztwór boraksu. Wywabianie plam ze smoły
Tkaniny wełniane i bawełniane
1.Tampon z gazy higroskopijnej zwilżyć acetonem lub benzyną ekstrak­cyjną i pocierać plamę często zmieniając gazę.
2.Splamione miejsce zanurzyć w ciepłym (wełna) lub wrzącym (baweł­na) mleku i rozcierać plamę. Tkaninę wyjąć, przetrzeć terpentyną i obficie posypać talkiem lub magnezją, pozos­tawiając na 2—3 godziny, następnie strzepnąć i wyszczotkować. Gdyby pla­ma nie zeszła, czynność można powtó­rzyć.
3.Starą plamę nasmarować z obydwu stron masłem, pozostawić na noc, rano oczyścić jednym z wyżej wymienio­nych sposobów lub nasmarować pono­wnie masłem, pozostawić na 10—15 minut. Zrobić papkę z proszku do pra­nia (np. „Cypisek”) i odrobiny wody, położyć na plamę na 15 minut, a następ­nie uprać w ciepłej wodzie. Na weł­nianych tkaninach należy zrobić próbę.

Wywabianie plam z czarnej kawy
Tkaniny wełniane kolorowe i jedwabne bardzo delikatne
Pokryć plamę mieszaniną surowego żółtka z odrobiną gliceryny lub wody. Po kilku minutach spłukać letnią wodą i wysuszyć, np. ręcznikiem frotte. Moż­na też użyć samej gliceryny i spłukać letnią wodą, wysuszyć ręcznikiem i pra­sować po lewej stronie przez ręcznik.
Tkaniny bawełniane
1. Natychmiast po splamieniu przetrzeć plamę tamponem zwilżonym ciepłą wodą i uprać. Jeśli plama jest duża i zastarzała, a tkanina biała lub bardzo jasna, można wypróbować „Bielinki” i natychmiast dobrze spłukać wodą.
2. Nasycić plamę gliceryną, zmyć zmatką zwilżoną w letniej wodzie z do­datkiem boraksu (jedna łyżeczka borak­su na szklankę wody) i po 5—10 minu­tach spłukać wodą.
Tkaniny ze sztucznego włókna
Zwilżyć tamponem zmoczonym w wodzie z dodatkiem odrobiny „Bie­linki” lub detergentu i natychmiast płu­kać czystą wodą (konieczne jest prze­prowadzenie próby).

Wywabianie plam z herbaty
Tkaniny wełniane
Tamponować mieszaniną spirytusu denaturowanego i octu lub białego wy­trawnego wina, spłukać wodą destylo­waną, wysuszyć czystą, miękką szmatką lub gąbką.
Tkaniny bawełniane i lniane
Pokropić sokiem z cytryny i natych­miast spłukać zimną wodą.
Tkaniny ze sztucznego tworzywa
Postępować jak przy wywabianiu plam z czarnej kawy. Wywabianie plam z soków owoco­wych
Tkaniny wełniane i z naturalnego jedwabiu
Tamponować watą zwilżoną octem, potem spłukać wodą.
Tkaniny bawełniane i lniane (o barwnikach nie gwarantowanych)
1.Zanurzyć na kilka godzin w zsia­dłym mleku, uprać w wodzie z mydłem i obficie spłukać.
2.Zanurzyć w 2% wodzie utlenio­nej z dodatkiem kilku kropel amoniaku i natychmiast spłukać.
3.Zwilżyć sokiem z cytryny lub 10% roztworem kwasu cytrynowego i natychmiast spłukać.
Tkaniny ze sztucznych włókien
1.Tamponować sokiem z cytryny i spłukać.
2.Czyścić wodą z amoniakiem (4 łyżki wody i 1 łyżeczka amoniaku) lub mieszaniną wody i spirytusu denaturo­wanego w proporcji 1:1. Płukać obficie. Przedtem jednak wykonać próbę, gdyż tkanina może się wybarwić.

Wywabianie plam ze świeżych owoców
1.Świeże, jeszcze wilgotne plamy posypać solą, spłukać wrzątkiem i za-prać w wodzie z mydłem lub zalać serwatką, pozostawić na noc, rano uprać w wodzie z mydłem.
2.Plamy z truskawek i poziomek usuwać rozcieńczonym roztworem bo­raksu.
3.Plamy z czarnych jagód zwilżyć surowym mlekiem, wysuszyć i przemyć mieszaniną z 1 łyżki boraksu, 2 łyżek amoniaku i 0,5 szklanki wody. Spłukać najpierw wodą mydlaną, a potem czystą wodą.
4.Plamy z brzoskwiń zmywać 10% roztworem wody utlenionej z dodat­kiem wody w proporcji 1:1 i obficie spłukać; do tkanin z włókien sztucznych  stosować wodę utlenioną 2% (koniecz­nie zrobić próbę).
5. Stare, zaschnięte plamy usuwać roztworem boraksu z dodatkiem amo­niaku, a potem obficie spłukać.

Przed przystąpieniem, do czyszczenia lub wywabiania plam z tkaniny należy określić, pod wpływem jakich substancji chemicznych powstały plamy oraz jaki jest stopień jej zabrudzenia (jeśli jest bardzo brudna, po wywabieniu plamy miejsce to będzie jaśniejsze). Jest to bardzo ważne, gdyż od tego zależy właś­ciwy wybór środka wywabiającego oraz sposób wywabiania plamy. O końco­wym efekcie decyduje również stopień zabrudzenia tkaniny.

Czyszczenie tkanin
Materiał pokryciowy, który można zdjąć z mebla pierze się przez wygniata­nie go w letniej wodzie. Starą lub delika­tną tkaninę należy zabezpieczyć przed uszkodzeniem przyczepiając ją na czas prania do innej tkaniny. Całość moczy się w wodzie około 1 godziny, zmienia­jąc w tym czasie wodę co najmniej 3-krotnie. W razie braku widocznych efektów proponuje pranie w rozwodnionym „Lissapolu N”, „Sa­poninie”, rozpuszczonym w wodzie lub w 5% wodnym roztworze mydła. Uprany materiał pokryciowy płucze się w wodzie destylowanej (zapobiega to powstawaniu na nim rdzawych plam), po czym osusza w bibule i rozkłada na ręczniku. Materiał powinno się suszyć w natu­ralnych warunkach klimatycznych po­mieszczenia. Jeśli jednak barwniki roz­puszczają się, można przyspieszyć pro­ces suszenia przez nadmuch ciepłego powietrza. Gdy tkaniny nie można uprać na mokro ze względu na jej delikatność lub nietrwałą barwę, należy ją uprać na sucho. W tym celu sprawdzamy naj­pierw na kawałku tkaniny, czy barwniki nie będą się rozpuszczać pod wpływem środka chemicznego, którego zamierza­my użyć. W razie braku przebarwień, tkaninę zanurzamy np. w trójchlorometanie na około 20 minut (pomieszczenie, w którym czyści się tkaninę powinno być dobrze wentylowane). Inna metoda prania na sucho polega na rozsypaniu ciepłej mąki ziemniacza­nej na powierzchnię tkaniny, wyszczotkowaniu jej zanim mąka oziębnie i wy­wabieniu pozostałych na tkaninie plam.

Wywabianie plam na tkaninach
Plamy można podzielić na cztery zasad­nicze grupy:

• plamy z tłuszczu,
• plamy z innych związków pocho­dzenia organicznego,
• plamy z mieszaniny tłuszczu z in­nymi związkami,
• plamy z substancji organicznych i nieorganicznych utleniających się z bie­giem czasu.

Plamy należące do ostatniej grupy ulegają utlenieniu pod wpływem powie­trza, należy je więc usuwać zaraz po ich powstaniu. Przystępując do czyszczenia należy pamiętać, że trujące są nie tylko same środki, ale i ich opary. Ponadto są one często łatwopalne, najlepiej zatem od-plamiać na wolnej przestrzeni lub w po­bliżu otwartego okna, używając gumo­wych rękawic. Zanim przystąpimy do czyszczenia tkaniny, pod plamę podkładamy kawa­łek miękkiej czystej tkaniny lub bibuły. Następnie tamponem z waty, gazy czy miękkiej bawełnianej szmatki nasączo­nym odpowiednim środkiem wycieramy plamę, podkładając pod spód podkład­kę ciągle suchą i czystą. Do usuwania plam można stosować watę nawiniętą na zapałkę. Aby plamy nie powiększać usuwamy ją od zewnętrznej krawędzi ku środkowi. Po wywabieniu plamy pozostaje na ogół mały lub większy zaciek, który usuwamy wodą (po czyszczeniu plam sokiem z cytryny, octem lub wodą utlenioną) lub talkiem (po usunięciu plam z tłuszczu). Jeśli nie znamy barwników jakimi barwiono tkaninę lub rodzaju tkaniny, należy zrobić próbę w najmniej widocz­nym miejscu. Niżej podane sposoby wywabiania plam z materiałów pokryciowych, można sto­sować do usuwania plam z mebli współ­czesnych. W przypadku czyszczenia materia­łów pokryciowych mebli zabytkowych należy zasięgać opinii konserwatora.